Wanneer mensen aan trauma denken, denken ze vaak aan psychische klachten zoals angst, verdriet of herbelevingen.
Maar trauma heeft niet alleen invloed op je gedachten.
Ook je lichaam reageert.
Sterker nog: vaak is het lichaam degene die als eerste laat merken dat er iets niet in balans is.
Misschien ervaar je al langere tijd lichamelijke klachten waarvoor geen duidelijke medische verklaring wordt gevonden. Of misschien voel je voortdurend spanning, vermoeidheid of onrust zonder precies te begrijpen waarom.
Dat betekent niet automatisch dat de klachten "tussen je oren zitten".
Trauma kan een diepe invloed hebben op hoe je lichaam functioneert.
Je hersenen, zenuwstelsel en lichaam werken voortdurend samen.
Wanneer je gevaar ervaart, gebeurt er in een fractie van een seconde van alles.
Je hartslag stijgt.
Je ademhaling verandert.
Je spieren spannen zich aan.
Je hormonen veranderen.
Je spijsvertering vertraagt.
Je aandacht richt zich volledig op overleven.
Dat is een gezonde reactie wanneer er daadwerkelijk gevaar is.
Normaal gesproken keert je lichaam daarna weer terug naar een staat van rust.
Bij trauma lukt dat soms niet volledig.
Daardoor kan het zenuwstelsel als het ware in een verhoogde staat van paraatheid blijven functioneren.
Veel mensen merken dat hun lichaam nauwelijks nog echt ontspant.
Ze voelen bijvoorbeeld:
Vaak proberen ze deze spanning bewust los te laten.
Maar wanneer het zenuwstelsel voortdurend alert blijft, is spanning geen keuze.
Het is een automatische beschermingsreactie.
Je lichaam probeert je veilig te houden.
Trauma kan zich op veel verschillende manieren uiten.
Niet iedereen ervaart dezelfde klachten.
Veelvoorkomende lichamelijke klachten zijn:
Dat betekent niet dat iedere lichamelijke klacht door trauma wordt veroorzaakt.
Lichamelijke klachten verdienen altijd een goede medische beoordeling. Wanneer daarvoor geen of onvoldoende verklaring wordt gevonden, kan het zinvol zijn om ook te onderzoeken welke rol langdurige stress of trauma mogelijk speelt.
Je zenuwstelsel leert door ervaring.
Wanneer je langere tijd hebt geleefd met spanning, onveiligheid of voortdurende stress, kan je lichaam zich daaraan aanpassen.
Alert zijn wordt dan de nieuwe norm.
Zelfs wanneer de omstandigheden inmiddels veranderd zijn, kan je zenuwstelsel blijven reageren alsof het gevaar nog aanwezig is.
Niet omdat je lichaam zich vergist.
Maar omdat het probeert te voorkomen dat je opnieuw gekwetst wordt.
Veel mensen denken:
"Als ik maar genoeg uitrust, gaat het vanzelf over."
Rust is belangrijk.
Maar een zenuwstelsel dat jarenlang alert is geweest, schakelt niet automatisch terug naar ontspanning zodra je op de bank gaat zitten.
Sommige mensen merken zelfs dat ze juist onrustig worden zodra ze eindelijk tijd hebben om te ontspannen.
Dat komt doordat hun lichaam niet gewend is aan rust.
Veiligheid en ontspanning zijn voor het zenuwstelsel niet altijd hetzelfde.
Soms moet het lichaam eerst opnieuw leren dat ontspannen veilig is.
Omdat trauma zich niet alleen uit in gedachten, maar ook in het lichaam, kan het waardevol zijn om beide mee te nemen in het herstel.
Lichaamsgerichte therapie richt zich niet op het wegdrukken van klachten, maar op het vergroten van lichaamsbewustzijn en veiligheid.
Je leert bijvoorbeeld:
Het doel is niet om je lichaam te veranderen.
Het doel is dat je lichaam weer leert dat voortdurende bescherming niet meer nodig is.
Veel mensen raken gefrustreerd door hun lichaam.
"Waarom reageer ik zo?"
"Waarom ben ik altijd moe?"
"Waarom lukt ontspannen mij niet?"
Maar je lichaam werkt niet tegen je.
Het probeert je juist te beschermen.
De klachten die je ervaart zijn vaak geen teken dat je lichaam faalt, maar dat het lange tijd ontzettend hard heeft gewerkt om jou veilig te houden.
Vanuit dat perspectief ontstaat vaak meer begrip en mildheid.
En juist dat vormt een belangrijke basis voor herstel.
Traumaherstel gaat niet alleen over begrijpen wat er is gebeurd.
Het gaat ook over het opdoen van nieuwe ervaringen.
Wanneer je zenuwstelsel stap voor stap leert dat veiligheid weer mogelijk is, hoeft je lichaam steeds minder energie te besteden aan beschermen.
Daardoor ontstaat er ruimte voor ontspanning, herstel en veerkracht.
Niet omdat het verleden verdwijnt.
Maar omdat je lichaam niet langer hoeft te reageren alsof het verleden zich steeds opnieuw afspeelt.
Ja. Trauma kan invloed hebben op het zenuwstelsel, waardoor lichamelijke klachten zoals vermoeidheid, spierpijn, hoofdpijn, buikklachten, hartkloppingen of slaapproblemen kunnen ontstaan of in stand blijven.
Nee. Trauma beïnvloedt zowel lichaam als brein. Gedachten, emoties, gedrag en lichamelijke reacties zijn nauw met elkaar verbonden.
Nee. De lichamelijke klachten zijn echt. Wel kunnen langdurige stress of trauma invloed hebben op hoe het lichaam functioneert. Laat lichamelijke klachten altijd eerst medisch beoordelen.
Wanneer het zenuwstelsel langdurig in een staat van alertheid verkeert, kunnen spieren aangespannen blijven en kan ontspannen moeilijk voelen. Dat is een automatische beschermingsreactie en geen bewuste keuze.
Wanneer je al langere tijd worstelt met stress, burn-out, trauma of de gevolgen van een voortdurend overbelast zenuwstelsel, kan het lastig zijn om daar alleen uit te komen.
Herstel begint niet met harder je best doen, maar met begrijpen wat je lichaam je probeert te vertellen. Soms is het helpend dat iemand een stukje met je meeloopt.
Pauline Trum
Trauma-, stress- en burn-out therapeut
Specialist in lichaamsgerichte therapie en het zenuwstelsel
🌿 Mind-Control Praktijk
www.mind-control.nl